OUDERLIJK GEZAG IN SPANJE: DE MOEDER ÉN DE VADER

De moderne tijden en de veranderende familiestructuren hebben nogal wat veranderingen met zich meegebracht op gebied van het ouderlijk gezag. Vroeger was dit duidelijk: een gehuwd stel kreeg kinderen en de ouders hadden over de kinderen het gezag. Maar nu bestaan de gezinnen niet meer uit “papa, mama en de kinderen”. Ongehuwde stellen, alleenstaande moeders, uit twee gescheiden gezinnen samengestelde nieuwe families... kortom, er bestaan vele vormen waarin de kinderen opgroeien. En dit heeft natuurlijk gevolgen voor het ouderlijk gezag. Hebben de nieuwe partners van de ouders rechten (en plichten) ten opzichte van de kinderen? Waar staat de vader van de ongehuwde en niet met hem samenwonende moeder?

Gezag van de moeder

In Spanje staat het moederschap vast bij de geboorte, en hiermee ook het ouderlijk gezag –de “patria potestad”- die de moeder over het kind heeft. In Nederland is dit vrijwel gelijk. Tenzij een rechterlijke beslissing anders bepaalt, is de moeder dus verantwoordelijk voor haar kind (eren) en heeft ze het recht en de plicht voor de kinderen te zorgen.

Vraag is dus hoe de situatie is van de vader.

Gehuwde vader

Indien de kinderen tijdens het huwelijk van de ouders geboren zijn, staat het ouderlijk gezag van de vader ook meteen bij geboorte vast. 

Ongehuwde vader

Maar wat als de ouders niet getrouwd zijn? Hierin verschilt het Spaanse recht aanzienlijk van het Nederlandse. In Nederland zullen de ongehuwde vaders hun kind eerst moeten erkennen en vervolgens, in overeenstemming met de moeder, het gezag laten inschrijven in het hiervoor bestemde gezagsregister. 

In Spanje is dit anders. Volgens de Spaanse wet is in geval van ongehuwde ouders, de erkenning van het kind door de vader en de inschrijving ervan in de burgelijk stand voldoende om aan de vader ook het ouderlijk gezag te verlenen. 

Weigering van de vader of de moeder

Wat echter als de vader het kind niet wil erkennen of de moeder deze erkenning weigert? Zowel de moeder als de vader kunnen de inschrijving van het vaderschap in de burgerlijke stand afdwingen via de rechter. En hiermee moet de vader aan al zijn plichten voldoen, en heeft het kind dezelfde rechten als alle andere kinderen met betrekking tot de vader, zoals de zorg, alimentatie en niet te vergeten de belangrijk erfrechten. 

Economische gevolgen van de scheiding: het huis voor de kinderen, maar de hypotheek?

Een echtscheiding heeft ingrijpende emotionele gevolgen voor de betrokken partijen, maar ook de economische consequenties zijn soms van vergaande aard. Waar eerst een gezin een huishouden runde, moeten nu, met dezelfde inkomsten, twee huishoudens betaald worden. En wat betreft de huisvesting van de betrokken partijen gaat het al gauw om aanzienlijke bedragen, helemaal als er kinderen in het spel zijn. Er moeten immers twee huizen (gekocht of gehuurd) betaald worden. Laten we kijken wat de Spaanse regelgeving in deze gevallen zegt.

Familiewoning

De familiewoning is daar waar het gezin woonde voor de scheiding. Als basisregel geldt dat de familiewoning wordt toegewezen aan de minderjarige kinderen en de ouder die de voogdij heeft. De toewijzing van het gebruik is niet voor altijd, maar wordt in tijd beperkt totdat de kinderen volwassen of zelfstandig zijn. Ook kunnen zich andere omstandigheden voordoen waarbij het gebruik niet langer wordt toegewezen aan de ouder met de kinderen, bijvoorbeeld als blijkt dat het gezin amper in de woning woont of zelfs verhuist is naar een andere stad.

Het Spaanse wetboek is niet helemaal duidelijk over eventuele andere woningen (zomerhuisjes of appartementen aan de kust), maar het Catalaanse wetboek voor familie stelt dat het gebruik van deze woningen ook aan een van de partijen kan worden toegewezen.

De toewijzing van het gebruik betekent niet dat deze partij het huis in eigendom krijgt en ook niet dat hij de woning kan verhuren of op een andere manier winst uit mag halen. De woning is alleen bedoeld om te voorzien in de huisvesting van de betrokken partijen.

Ook huurwoningen kunnen worden toegewezen aan de kinderen en een ouder. In deze gevallen zal echter ook de verhuurder ingelicht moeten worden.

Betaling hypotheek en kosten

Betreft de familiewoning echter een koophuis, dat door het echtpaar is aangeschaft, en staat er nog een hypotheek op de woning, zal iedere eigenaar zijn eigen deel van de hypotheek moeten betalen. Met andere woorden, elke gescheiden partij zal de helft van de hypotheek moeten betalen (indien ze voor de helft eigenaar zijn).

Wat betreft de kosten van de woonvereniging, moet onderscheid gemaakt worden tussen de gewone kosten (voor de portier, onderhoud, schoonmaak, zwembad) en de bijzondere kosten (installeren van een lift, renoveren van dak en gevel). De gewone kosten komen voor rekening van de gebruikende ouder; de extra kosten zijn voor rekening van beide eigenaren. Ditzelfde geldt voor de gemeentelijke belastingen.

Niet betalen van de hypotheek

Wat te doen als een van de ouders zijn helft van de hypotheek niet betaald? De lening met de bank is door beide partijen afgesloten, en het feit dat de partijen onderling afspreken dat ieder de helft betaald, of dat dit door de rechter wordt vastgesteld, kan niet als argument tegen de bank gebruikt worden. De ouder die met de kinderen in het huis woont, loopt dus het risico door de bank te worden aangesproken en kan zelfs uit het huis worden uitgezet. In dit geval, kan deze ouder de hypotheek zelf gaan betalen en dit in de toekomst verrekenen bij verkoop van het huis. Is dit niet haalbaar wegens gebrek aan inkomsten, kan aan de rechter gevraagd worden de andere ouder te dwingen tot betaling van de hypotheek. Hierbij is het echter van wezenlijk belang dat de verplichting tot betaling is opgenomen in het convenant of in het vonnis. Dan kan namelijk meteen om uitvoering gevraagd worden. Indien dit niet het geval is, zal de betalende ouder een nieuwe procedure moeten starten tegen de niet betalende ouder, met alle kosten en risico’s vandien. Onder andere dat de bank inmiddels de executieprocedure is gestart.